درباره شمع بدانیم
قسمتی که در داخل سر سیلندر پیچ میشود، پایه نامیده میشود.
در قسمت داخلی انتهای آن یک یا دو زائده فلزی تعبیه شده است، که الکترود منفی نامیده میشود.
میله مرکزی در وسط شمع قرار گرفته است که قسمت ابتدایی آن به
وایریکه از دلکو میآید، بسته میشود و قسمت
انتهایی آن تشکیل الکترود مثبت را میدهد. این الکترود نسبت به جدارهها عایق الکتریکی گردیده و جنس آن از آلیاز بسیار
پر مقاومت در برابر حرارت درست شده است که آلیاژی
از نیکل و منگنز یا آلیاژ آهن کروم میباشد. در عین حال قابلیت انتقال حرارت خوب دارند و الکترود منفی که روی
پایه تعبیه شده ، کار اتصال را انجام میدهد. فاصله الکترود شمع ، تأثیر مستقیم در
کیفیت جرقه دارد. بدین معنی که هر قدر فاصله الکترودها بیشتر باشد، زمان اثر جرقه
بیشتر و ولتاژ تولید شده در کوئل نیز زیادتر است.
ولی باید توجه نمود که ولتاژ تولید شده در کوئل ممکن است به شدت
به کوئل صدمه بزند و حتی آن را بسوزاند. همچنین فاصله کم الکترود شمع ، ولتاژ لازم
برای جرقه را در کوئل تقلیل میدهد و د رنتیجه احتراق کامل و مطلوب در سیلندر
انجام نمیشود. فاصله الکترودهای شمع در سیستم جرقه باطری دار معمولا 0.7 تا 0.9
میلی متر و در بعضی موارد حتی تا 1 میلی متر و در سیستم جرقه ماکنتی مانند موتورسیکلت0.4 تا 0.5 میلی متر است که باید هر چند وقت یکبار این فاصله به کمک فیلتر
تنظیم گردد.
قسمت عایقی که در بین بدنه و میله مرکزی شمع قرار میگیرد، قسمت
حساس و اصلی شمع را تشکیل میدهد. عایقهایی که در شمع بکار میرود، معمولا از چینی
یا سرامیک یا از جنس اکسیدهای مختلف آلومینیوم (پیرانیت – کروندیت) بتونه شده میباشد.
این عایقها میتوانند از 7 تا 800
درجه سانتیگراد در مقابل حرارت عبور جریان مقاومت کنند، در حالیکه در حرارت 1000
درجه سانتیگراد کم کم مقاومت خود را از دست میدهند. در بعضی از شمعها قسمت چینی
آن طوری ساخته شده است که میتوان با باز نمودن یک مهره ضامن از روی پایه فلزی آن
را بیرون آورد. این نوع شمعها به نام شمعهای دوتکه معروف هستند.
در ایران بعضی از تعمیرکارهای اتومبیل ، به عمر شمع توجه کافی ندارند و تا زمانی که عیب ظاهری در کار موتور ایجاد نشود، تعویض آن را توصیه نمینمایند. در حالیکه گاهی یک شمع کار کرده ، علاوه بر اینکه بطور ناگهانی ممکن است از کار بیفتد، به مقدار زیادی از قدرت موتور میکاهد. معمولا این کاهش بدون توجه کافی محسوس نیست. به علاوه یک شمع ضعیف میتواند به مقدار زیاد در طرز روشن شدن موتور ، مصرف سوخت ، میزان گرم کردن و کنش موتور و بالاخره در استهلاک و دوام موتور مؤثر باشد. بنابراین این شمع را باید به موقع تعویض کرد. معمولا کارخانجات سازنده شمع تعویض هر شمع را برای 15000 کیلومتر کار موتور توصیه مینمایند. در موقع سرویس اتومبیل و موتور ، شمعها هم باید بازدید شوند.
عوامل تاثیر گذار در طول عمر شمع
در اثر سوختن شمع ، فاصله الکترودها تغییر پیدا میکند. فاصله الکترودها را با یک فیلتر آزمایش مینمایند و با یک اسباب کج کردن ، مانند دم باریک کوچک باید آن را به اندازه درست تنظیم کرد. معمولا برای تنظیم کردن الکترودها نباید با چکش روی الکترود زد، چون باعث شکستن آن میشود.
شمعها کثیف را باید پاک کرد. میتوان با یک برس آلوده به بنزین آن را برس زد و گودیهای آن را با یک چوب نازک پاک نمود. ولی بهتر است از دستگاه شن پاش برای پاک کردن شمع استفاده شود.
آزمایش شمع باید تحت شرایط عادی باشد. این کار با دستگاه آزمایش شمع ، برای درست کار کردن آن انجام میگیرد و یا اینکه موقع کار کردن موتور در روی آن آزمایش میکنند. هنگامی که موتور به صورت در جا و دور آرام کار میکند، سر شمعها را یکایک با آچار پیچ گوشتی به بدنه موتور وصل میکنیم. در موقع وصل کردن سر شمع به بدنه موتور ، اگر دور موتور و صدای موتور تغییر نکرد، همان شمع کار نمیکند یا اینکه وایرها را از روی شمع بر میداریم که باز هم اگر دور و صدای موتور تغییر نکرد، همان شمع که وایرش را در آوردهایم، خراب است. اگر دور و صدای موتور تغییر کرد، یا موتور خواست خاموش شود، شمع سالم است و خوب کار میکند.